gewicht 0,48gr. ; zilver Ø 12mm.

vz. Monogram van Henegouwen omrongd door de tekst;
✶VA – LE – ✶ – CE – NE
kz. Kort kruis met halve manen in de hoeken binnen een parelcirkel

Chalon 10 ; Lucas 35 ; de Mey 14 ; Vanhoudt G.434
zfr-

gewicht 0,88gr. ; zilver Ø 19mm.

vz. Frontaal portret met rozenkrans binnen een cirkel.
In de buitencirkel de tekst; ✠ I⁑COMЄS ⁑ hANONIЄ
kz. Lang gevoet kruis geplaats over een parelcirkel met drie kogels
in elke hoek. In de buitencirkel de tekst; IЄL - IOD - IЄN - S′IS
(verbastering van MЄLBODIENSIS)

De verbasterde tekst op de keerzijde doet vermoeden dat het hier gaat om een eigentijdse vervalsing of imitatie. Hoogst interessant en als zodanig uiterst zeldzaam.

The blundered text on the reverse suggests that this may be a contemporary forgery or imitation. Highly interesting and as such extremely rare.

Chalon - (vgl. 41) ; de Mey - (vgl. 40) ; Vanhoudt G.- (cf. 457) ; 
Mayhew - (vgl. 39) ; Lucas - (vgl. 63) ; Coll. de Wit - (cf. 1356) RRR
fr/zfr

gewicht 3,53gr. ; zilver Ø 25mm.

vz. Klimmende leeuw naar links binnen dubbelgelijnde zespas binnen een
parelcirkel. In de buitencirkel de tekst; ✠ GVILLELM+COMES+HANONIЄ
kz. Kort kruis binnen een cirkel omringd door een tweede cirkel met de tekst;
✠MONЄTA+VALЄNCENЄN’. In de buitenrand de tekst;
✠XPC⋮VINCIT⋮XPC⋮REGNAT⋮XPC⋮IMPERAT
(voluit: Christus vincit, Christus regnat, Christus imperat  - vertaald:
″Christus overwint, Christus regeert, Christus beveelt -
translated: Christ prevails, Christ reigns, Christ commands).

Navolging van de Gros Tournois van 12 deniers die in 1266 werd ingevoerd door Lodewijk IX van Frankrijk. Vooral in de Nederlanden en in West-Duitsland werd hij veelvuldig geïmiteerd. De imitaties werden het eerst geslagen door Floris V van Holland (1256-1296), vervolgens Jan I van Henegouwen (1280-1304), door Jan II van Brabant (1294-1312) en andere vorsten. Hij gold in de noordelijke gewesten 16 zwarte penningen of 8 Hollandse penningen. Deze imitaties vormden het voornaamste zilvergeld in de Nederlanden van ca. 1290 tot ca. 1340. Ook nadat de munt zelf in onbruik was geraakt, werden nog vaak langlopende verplichtingen uitgedrukt in groten Tournoois (als waardevast geldend), maar natuurlijk verrekend in andere munten.

Willem de Goede was, van 1304 tot aan zijn dood, als Willem I van Henegouwen graaf van Henegouwen, en als Willem III van Holland graaf van Holland en Zeeland. Hij werd in 1287 te Valenciennes geboren als zoon van Jan II van Avesnes. Voordat hij zijn vader opvolgde nam hij als zeventienjarige deel aan de Slag bij Zierikzee in 1304 tegen het graafschap Vlaanderen. Hij volgde in 1304 zijn vader, graaf Jan II van Avesnes, op als graaf van Henegouwen, Holland en Zeeland en zette de strijd met de Vlaamse erfvijanden met wisselende hevigheid voort tot de Vrede van Parijs (6 maart 1323), waarbij de graaf van Vlaanderen van alle leenheerschappij over Zeeland ten westen van de Schelde afzag. Inmiddels had hij zich weten op te werpen tot de feitelijke meester in het Sticht Utrecht, terwijl hij verder ging met zijn macht over Friesland uit te breiden. Zijn broer Jan van Beaumont (ook wel jan van Blois) kreeg het bestuur over de Hollandse en Zeeuwse bezittingen, strekkende van Tholen tot Texel, van Beverwijk en Wijk aan Zee tot Gouda en Schoonhoven. Willem overleed op 6 juni 1337 en werd opgevolgd door zijn gelijknamige zoon.

Chalon 53 ; Lucas 66 ; de Mey 57 ; Vanhoudt G.466 R
zfr-/zfr

gewicht 1,99gr. ; zilver Ø 23mm.

vz. Monogram van Henegouwen met daartussen sterren en lelies binnen een
vierpas, tussen de bogen de letters  H - A - Y - N, binnen een gekartelde cirkel,
omringd door twaalf dubbel gelijnde boogjes met daarbinnen een klaverblad.
kz. Kort gevoet kruis binnen een gekartelde cirkel, omringd door de tekst;
✠ GVILLELM′•COMES binnen een gekartelde cirkel, omringd door de
tekst; ✠ IN⋮NOMINЄ⋮DNI⋮DЄI⋮NRI⋮FACT⋮SVM

Willem de Goede was, van 1304 tot aan zijn dood, als Willem I van Henegouwen graaf van Henegouwen, en als Willem III van Holland graaf van Holland en Zeeland. Hij werd in 1287 te Valenciennes geboren als zoon van Jan II van Avesnes. Voordat hij zijn vader opvolgde nam hij als zeventienjarige deel aan de Slag bij Zierikzee in 1304 tegen het graafschap Vlaanderen. Hij volgde in 1304 zijn vader, graaf Jan II van Avesnes, op als graaf van Henegouwen, Holland en Zeeland en zette de strijd met de Vlaamse erfvijanden met wisselende hevigheid voort tot de Vrede van Parijs (6 maart 1323), waarbij de graaf van Vlaanderen van alle leenheerschappij over Zeeland ten westen van de Schelde afzag. Inmiddels had hij zich weten op te werpen tot de feitelijke meester in het Sticht Utrecht, terwijl hij verderging met zijn macht over Friesland uit te breiden. Zijn broer Jan van Beaumont had een groot deel van de graafschappen in bezit: naast bezittingen in Henegouwen bezat hij uiteen liggende gebieden van Tholen tot Texel, van Beverwijk en Wijk aan Zee tot Gouda en Schoonhoven. Willem overleed op 6 juni 1337 en werd opgevolgd door zijn gelijknamige zoon.

Chalon 47 ; Lucas 74 ; de Mey 58a ; Vanhoudt H.474  RR
zfr

gewicht 1,62gr. ; zilver Ø 22mm.

vz. Monogram van Henegouwen met daarbinnen kleine sterren en
twee rozetten ter weerszijden binnen een zespas binnen een parelcirkel.
In de buitencirkel de tekst;  ✠ GVILLELMVS COMES HANONIЄ
kz. Lang gevoet kruis geplaats over twee parelcirkels met in de binnenste
cirkel de tekst; SIG - NVM - CRV - CIS• en in de buitenste cirkel de tekst;
MONE - TA:VA - LЄNC - ЄNIS

Willem de Goede was, van 1304 tot aan zijn dood, als Willem I van Henegouwen graaf van Henegouwen, en als Willem III van Holland graaf van Holland en Zeeland. Hij werd in 1287 te Valenciennes geboren als zoon van Jan II van Avesnes. Voordat hij zijn vader opvolgde nam hij als zeventienjarige deel aan de Slag bij Zierikzee in 1304 tegen het graafschap Vlaanderen. Hij volgde in 1304 zijn vader, graaf Jan II van Avesnes, op als graaf van Henegouwen, Holland en Zeeland en zette de strijd met de Vlaamse erfvijanden met wisselende hevigheid voort tot de Vrede van Parijs (6 maart 1323), waarbij de graaf van Vlaanderen van alle leenheerschappij over Zeeland ten westen van de Schelde afzag. Inmiddels had hij zich weten op te werpen tot de feitelijke meester in het Sticht Utrecht, terwijl hij verder ging met zijn macht over Friesland uit te breiden. Zijn broer Jan van Beaumont (ook wel jan van Blois) kreeg het bestuur over de Hollandse en Zeeuwse bezittingen, strekkende van Tholen tot Texel, van Beverwijk en Wijk aan Zee tot Gouda en Schoonhoven. Willem overleed op 6 juni 1337 en werd opgevolgd door zijn gelijknamige zoon.

Chalon 50 ; Lucas 81a ; de Mey 68 ; Vanhoudt G.481 R
kleine zwaktes van de slag
zfr+

gewicht 3,57gr. ; zilver Ø 27mm.

vz. Klimmende leeuw naar links, omringd door de tekst;
adelaar MONЄTAxVALЄNC′ binnen een parelcirkel.
omringd door een boord van 12 dubbel gelijnde boogjes, binnen
11 een hulstblad, in een (op 12 uur) een klimmende leeuw naar links
kz. Halflang gevoet kruis geplaatst over een parelcirkel, met tussen
de armen de tekst; HAN - ONI - ЄxCO – MЄS binnen een parlcirkel,
omringd door de tekst; ✠BNDICTV⋮SIT⋮NOMЄ⋮DNI⋮NRI⋮IHV⋮XPI

Zeer zeldzame variant met VALЄNC′ i.p.v. het gebruikelijke VALЄNCN

Chalon 73var. ; de Mey 84a ; Vanhoudt 493var.  RR
zfr-/zfr

gewicht 3,08gr. ; zilver Ø 30mm.

vz.  Monogram van Henegouwen  binnen een parelcircel, daartussen de tekst
HA - HO - ZE - FR,  in de buitenrand de tekst ✠ GVILLЄLMVS:COMЄS:HANONIЄ
kz. lang gevoet kruis met in de hoeken afwisselend een leeuw en een adelaar,
in de buitenrand de tekst ✿MONE - TA:VAL - ENCEN - ENSIS

Willem III van Beieren werd geboren op 12 mei 1330 te Le Quesnoy, als zoon van keizer Lodewijk de Beier en Margaretha van Henegouwen. Na de dood van keizer Lodewijk de Beier in 1347 verdeelden zijn zoons in 1349 de bezittingen bij de tweede Beierse deling waarbij Willem I samen met broer Albrecht I van Beieren hertog van Beieren-Straubing werd. Als Willem V volgde in 1354 zijn moeder op als graaf in Holland en Zeeland. Tijdens haar bewind waren er tussen aanhangers van Margaretha en aanhangers van Willem V conflicten uitgebroken, die de geschiedenis in zouden gaan als de Hoekse en Kabeljauwse twisten. De eerste slagen werden in het voordeel van de aanhangers van Willem V beslist, waarna Margaretha in 1354 afstand deed van haar macht in Holland en Zeeland. Na haar overlijden 1356 erfde Willem ook Henegouwen (als Willem III van Henegouwen). Ook was hij in naam graaf van Friesland, en hij maakte dus ook aanspraak op dat gebied. Feitelijk was zijn macht daar zeer beperkt.

Willem woonde een groot deel van zijn tijd in de grafelijke woning bij de Ridderzaal, tot in de 19e eeuw Grote Zaal geheten, in Den Haag. Hij liet enkele gebouwen rondom deze Grote Zaal plaatsen en zorgde tevens voor een (eenvoudige) ommuring van wat later het Binnenhof ging heten. Willem V verleende de volgende Hollandse steden stadsrechten: Monnickendam, Weesp, Naarden in 1355, Enkhuizen in 1356, Edam en Hoorn volgden in 1357. Willem V huwde in 1352 met Machteld van Lancaster (1335 - 1362). Vanaf 1354 begon hij tekenen van krankzinnigheid te vertonen, toen hij onverwachts één van zijn aanhangers doodde (Gerard van Wateringe). Zijn jongere broer Albrecht van Beieren liet hem opsluiten in een kasteel in Le Quesnoy (Henegouwen) en nam als ruwaard de regering waar. 1358 verlegde Albrecht I zijn residentie naar Holland. Willem overleed te Le Quesnoy op 15 april 1389. Hij is begraven in Valenciennes.

Chalon 101 ; Lucas 116a ; de Mey 110 ; Boudeau 2130 ; Vanhoudt G.518
Klein slagbarstje
zfr-

gewicht 4,02gr. ; goud 928/1000 ; Ø 29mm.

vz. gekroond wapenschild van Henegouwen/Beieren binnen
een gekartelde cirkel, omringd door de tekst;
✠ DVX⁑ALBERTVS⁑DЄI⁑GRA′⁑COMЄS⁑hANONIЄ
kz. Kort gebloemd kruis met kronen tussen de bogen, binnen
een gekartelde cirkel, omringd door de tekst;
✠ XPC⁑VINCIT⁑XPC⁑REGNAT⁑XPC⁑INPERAT

Albrecht van Beieren werd op 25 juli 1336 geboren als derde zoon van de Duitse keizer Lodewijk de Beier en Margaretha van Beieren, gravin van Holland, Zeeland en Henegouwen. Na de dood van zijn vader in 1347 werd hij hertog van Beieren-Straubing, alwaar hij ook een groot slot bezat. Albrecht toonde echter meer interesse voor het bestuur in de Nederlanden, alwaar zijn broer Willem V regeerde. Na een incident tijdens een drinkgelag, waarbij Willem V een van zijn vazallen dood stak, werd hij op last van zijn broer Albrecht in 1358 krankzinnig verklaard en gevangen gezet in het kasteel van Le Quesnoy in Henegouwen. Daar overleed hij in 1389. Het is zeer de vraag of Willem werkelijk krankzinnig was of slechts dronken tijdens het incident. Het daadwerkelijk bestuur kwam in ieder geval in handen van zijn broer Albrecht van Beieren die de titel van ruwaard kreeg. Pas na de dood van Willem V in 1389 kon hij zich daadwerkelijk graaf van Holland, Zeeland en Henegouwen noemen.

Albrecht regeerde vooral vanuit ′s Gravenhage en had daar ook zijn verblijf. Ook Albrecht werd geconfronteerd met de Hoekse en Kabeljauwse twisten, een conflict dat na het overlijden van graaf Willem IV in 1345 was ontstaan tussen verschillende facties binnen de elite van het graafschap Holland. Uit beide kampen ondervond hij weerstand. Na zijn machtsovername in 1358 brak hij het verzet van kabeljauws gezinde Floris van Borselen, belegerde Heusden en Heemskerk, liet Rotterdam versterken als steunpunt en veroverde Delft tijdens het Beleg van Delft (1359). Na de overgave van Delft werden de stadsmuren afgebroken (de stenen werden gebruikt om de muren rond het Haagse Binnenhof te versterken) en het poorthuis werd gesloopt. Duizend Delftse mannen en vijfhonderd vrouwen moesten na de overgave als bestraffing op blote voeten door Den Haag lopen en knielen voor Albrecht van Beieren en hem vergiffenis vragen. Delft had ondertussen de Hoekse kant gekozen. Toen in 1392 de minnares van graaf Albrecht, Aleid van Poelgeest, door Hoeken in Den Haag werd vermoord, nam graaf Albrecht wraak door kastelen van Hoekse edelen te vernietigen. Albrecht was in 1353 gehuwd met Margaretha van Brieg, waaruit 7 kinderen geboren werden. Na haar overlijden in 1386 hertrouwde hij in 1394 met Margaretha van Kleef. Dat huwelijk bleef kinderloos. Albrecht overleed op 15 december 1404 te ′s Gravenhage en werd in de Hofkapel op het Binnenhof bijgezet, naast het graf van zijn eerste vrouw Margaretha van Brieg. Zijn zoon Willem VI volgde hem op.

Delmonte 295 ; Chalon 117 ; de Mey 131 ;
Vanhoudt Atlas G.539 ; Lucas 137 ;
Vanhoudt/Saunders 376 ; Friedberg 259 R
Kleine zwaktes van de slag, doch weinig gecirculeerd
exemplaar met fijne details. Zeldzaam.
pr-

gewicht 1,28gr. ; zilver Ø 25mm.

vz. Adelaar met gespreide vleugels met het wapenschild van
Beieren-Henegouwen op de borst, binnen een parelcirkel,
omringd door de tekst; ALBERTVS⁑DVX⁑DЄI⁑GA⁑COMЄ⁑HNIЄ
kz. Kort gebloemd kruis binnen een parelcirkel, omringd door de tekst;
✠ MONNЄTA⁑FACTA⁑IN:VALЄNCHNIS

Miniem slagbarstje, doch voor dit munttype een mooi exemplaar.
Uiterst zeldzaam.

Minor flan crack, but very attractive for the type. Extremely rare.

Chalon 119 ; de Mey 135 (″Hors Cote″) ;
Vanhoudt G.541 ; Coll. de Wit- RRR
zfr

gewicht 2,75gr. ; zilver Ø 31mm.

vz. Leeuw zittend naar links binnen een omheining met hek met voor zich het wapenschild van Beieren-Henegouwen. In de buitenrand de tekst GVILM:DX:DЄI:GR:COM:HANOIЄ:HOL:Z:ZЄ′
kz. Lang gevoet kruis met vier boogjes binnen cirkel
+ MONЄT - A:NOVA: - FAC:IN: – VALЄNC

Na het overlijden van Willem IV van Beieren (Willem VI voor Holland) in 1417, brak een strijd uit om de erfenis van Willem IV. Hij werd opgevolgd door zijn dochter Jacoba van Beieren, maar ook Philips de Goede van Bourgondië maakte aanspraak op de titels van Henegouwen en Holland. Na enige strijd was Jacoba in 1428 gedwongen om tot een akkoord met Philips de Goede te komen. Bij de ″Zoen van Delft″ werd Jacoba op 3 juli 1428 in naam als wettige landsvrouwe erkend, doch de macht kwam feitelijk in handen van haar neef Philips de Goede. In 1433 werd zij gedwongen terug te treden ten gunste van Philips de Goede en gingen Henegouwen en Holland definitief over in Bourgondische handen.

After the death of William IV of Bavaria (Willem VI for Holland) in 1417, a battle broke out over the inheritance of William IV. He was succeeded by his daughter Jacoba van Beieren, but Philip the Good of Burgundy also claimed the titles of Hainaut and Holland. After some struggle, Jacoba was forced to come to an agreement with Philip the Good in 1428. At the ″Zoen van Delft″ Jacoba was officially recognized as the legal countess of Hainaut and Holland on July 3, 1428, but the power actually fell into the hands of her cousin Philip the Good. In 1433 she was forced to abdicate in favor of Philip the Good and Hainaut and Holland finally passed into Burgundian hands.

Op de keerzijde is een instempeling “rad” aangebracht door de stad Osnabrück. De Westfaalse steden werden overspoeld door buitenlands geld o.a. uit de Nederlanden. In diverse steden werden de stukken die qua gehalte en gewicht aan de voorschriften voldeden voorzien van een instempeling, zo ook in Osnabrück. Zo wist de bevolking in Westfalen welke munten ze als betaling konden accepteren en welke niet. (zie kennepohl 152g en Krusy O2,6j). Interessant en zeldzaam.

On the reverse we see the countermark “rad” by the city of Osnabrück. The Westphalian cities were flooded by foreign money, including from the Low Countries. In various cities, the pieces that met the requirements in terms of content and weight were countermarked, also in Osnabrück. This way, the people of Westphalia knew which coins they could accept as payment and which they could not. (see kennepohl 152g and Krusy O2.6j). Interesting and rare.

Chalon 137 ; de Mey 149 ; van der Chijs 9,17 (Holland) ; Lucas 160 ; Vanhoudt G.559
zfr

gewicht 0,77gr. ; zilver Ø 22mm.

vz. Wapenschild van Beieren-Palts binnen omheinde tuin binnen een parelcirkel.
In de buitencirkel de tekst; ✠GVILM⋮DVX⋮DЄI⋮GRA⋮COM⋮HANONIЄ
kz. Lang gevoet kruis geplaatst over een dubbel gelijnde vierpas binnen
een parelcirkel, bloemversieringen aan de binnen- en buitenzijde van de
dieptepunten van de bogen. In de buitencirkel de tekst;
✠MONT – ⋮NOVA⋮F. – AC⋮IN⋮ – VALЄC

Na het overlijden van Willem IV van Beieren (Willem VI voor Holland) in 1417, brak een strijd uit om de erfenis van Willem IV. Hij werd opgevolgd door zijn dochter Jacoba van Beieren, maar ook Philips de Goede van Bourgondië maakte aanspraak op de titels van Henegouwen en Holland. Na enige strijd was Jacoba in 1428 gedwongen om tot een akkoord met Philips de Goede te komen. Bij de ″Zoen van Delft″ werd Jacoba op 3 juli 1428 in naam als wettige landsvrouwe erkend, doch de macht kwam feitelijk in handen van haar neef Philips de Goede. In 1433 werd zij gedwongen terug te treden ten gunste van Philips de Goede en gingen Henegouwen en Holland definitief over in Bourgondische handen.

After the death of William IV of Bavaria (Willem VI for Holland) in 1417, a battle broke out over the inheritance of William IV. He was succeeded by his daughter Jacoba van Beieren, but Philip the Good of Burgundy also claimed the titles of Hainaut and Holland. After some struggle, Jacoba was forced to come to an agreement with Philip the Good in 1428. At the ″Zoen van Delft″ Jacoba was officially recognized as the legal countess of Hainaut and Holland on July 3, 1428, but the power actually fell into the hands of her cousin Philip the Good. In 1433 she was forced to abdicate in favor of Philip the Good and Hainaut and Holland finally passed into Burgundian hands.

Dit munttype komt slechts sporadisch voor, noch in de handel noch in collecties. Een soortgelijk  type werd te Dordrecht voor Holland geslagen (van der Chijs IX,18). Zeer zeldzaam.

Chalon 139 ; de Mey 152 ; Vanhoudt G.562 RR
lichte zwaktes van de slag
fr/zfr à zfr-

gewicht 4,27gr. ; goud Ø 30mm.
muntteken vuurijzer

vz.  Leeuw zittend naar links onder Gothische baldakijn,
twee Bourgondische vuurstalen met afspattende vonken
ter weerszijden, binnen een cirkel, omringd door de tekst; 
PHS:DЄI:GRA:DVX:BVRG:COMЄS:HANOIЄ
kz.  Bourgondisch wapenschild rustend op gebloemd kruis
binnen een dubbel gelijnde cirkel, omringd door de tekst;
+ SIT: NOMЄN:DOMINI:BЄNЄDICTVM:AMЄN: en vuurijzer

De gouden leeuw werd in 1454 tijdens het bewind van Philips de Goede ingevoerd. De munt had het hoge gehalte van 958/1000 en werd uitgegeven op koers van 30 stuivers. Het werd aangemunt in de gewesten Brabant (muntplaats Mechelen), Vlaanderen (muntplaats Brugge en Gent), Holland (muntplaats ′s Gravenhage) en Henegouwen (muntplaats Valenciennes). In de periode 1454-1455 werden in totaal 260.682 stuks gouden leeuwen te Valenciennes aangemunt. De muntslag bleef beperkt tot de periode 1454-1455. Alleen te Vlaanderen is de productie nog tot 1460/1462 doorgegaan, en daar is de productie dan ook het omvangrijkst geweest met een totaal oplage van 569.639 stuks. Zeldzaam.

Delmonte 303 ; Chalon 157 ; van Gelder & Hoc 3-3 ; Lucas 183 ; 
de Mey 175 ; Vanhoudt 16.VA ; Vanhoudt/Saunders 394 ; Friedberg 269 R
Minieme zwaktes van de slag, doch weinig gecirculeerd exemplaar met fijne details.
pr- à zfr/pr